„Mi nismo imali drugog izbora već da se borimo. Kada vas ostave država i opština, jednostavno morate uzeti zakon u svoje ruke i riješiti stvar. Mi smo upravo to uradili i istjerali investitora iz Toplog Dola“, poruka je Miljana Stojanovića, jednog od lidera borbe protiv izgradnje malih hidroelektrana na Staroj planini. Tim Fondacije Atelje za društvene promjene – ACT prethodnih dana boravio je u ovom bajkovitom selu u blizini srbijansko-bugarske granice, gdje smo razgovarali o iskustvima u borbi protiv izgradnje malih hidroelektrana i ekspanziji razvoja ruralnog turizma.
„Dajte saglasnost za izgradnju, jer ste stari i svakako ćete brzo umrijeti.” Otprilike tako zvučala je parafrazirana poruka koju je investitor Dragan Josić uputio mještanima Toplog Dola u nastojanju da otpočne radove na izgradnji male hidroelektrane na ovom lokalitetu.
Gospodin Josić vjerovatno nije mogao ni slutjeti da će ovaj bahati i bezobrazni nastup ozvaničiti početak najjačeg bunta protiv izgradnje malih hidroelektrana u Srbiji te, u konačnici, rezultirati zabranom izgradnje 58 ekocidnih elektroenergetskih objekata ovog tipa na predivnoj Staroj planini.
Danonoćne straže, krvavi sukobi obezbjeđenja i odlučnih mještana, (samo)zapaljenje kuće, verbalni sukobi i prijetnje momenti su koji su obilježili 2019. godinu u selu koje je postalo simbol otpora protiv bahatih investitora i zla zvanog male hidroelektrane. Narod Toplog Dola, uz podršku prijatelja iz svih krajeva Srbije, nije odstupio niti milimetra i u konačnici je spriječio ubijanje Rekitske reke, ali i ostalih rijeka Stare planine, koja je ostala slobodna teritorija.
Najupečatljiviji momenat borbe odigrao se 7. oktobra 2019. godine, kada je investitor, pod pritiskom isteka važenja sumnjivo izdejstovovane građevinske dozvole, pokušao da otpočne radove na izgradnji male hidroelektrane. U toj namjeri angažovao je, pored teških mašina izvođača radova, i privatno obezbjeđenje, koje se sukobilo s okupljenim mještanima. Letjele su kamenice s obje strane, bilo je udaranja, tuče, a nekolicini su razbijene glave (s obje strane). Pripadnici obezbjeđenja investitora su koristili i suzavac. U konačnici, investitor i izvođači radova istjerani su iz sela, a priređen im je i poseban ispraćaj. Djelić atmosfere možete pogledati OVDJE.
Vidjevši da realizacija njegovog ekocidnog projekta u Toplom Dolu nije moguća, Josić je odlučio odustati od izgradnje male hidroelektrane na ovom lokalitetu, što je predstavljalo veliku pobjedu naroda u borbi protiv korumpiranog sistema.
Mještani su nastavili aktivnosti i po okončanju borbe protiv izgradnje mHE, obnavljajući objekte i otvarajući smještajne kapacitete u selu koje je ekspresno postalo jedna od omiljenih destinacija na cijeloj Staroj planini. Tokom sezone Topli Do posjeti i do 30 000 posjetilaca, koji uživaju u ovoj oazi mira.
Također smo iskoristili priliku i prisustvovali okupljanju aktivistica Mreže žena za zaštitu prirode Srbije koju su organizovale naše saborkinje iz Pravo na vodu, jednog od osnivača Saveza Odbranimo r(ij)eke Balkana.
Više od 20 aktivistica iz cijele Srbije koje se bore za čistu vodu, zrak, šume – životnu sredinu – su razmijenjivale iskustva i osnaživale ženski glas u ovoj borbi. Naša ekipa je prenijela poruke i pozdrave aktivistica iz Bosne i Hercegovine, ali i donijela poruke podrške iz Srbije za sve ekološke aktiviste i aktivistice u BiH. Borba je zajednička – samo svi skupa i mladi i stariji, i žene i muškarci i mladi u ujedninjenom regionu možemo se izboriti za zdrav i dostojanstven život.
Topla preporuka da posjetite ovo mjesto, u kojem su sačuvani pravda i dostojanstvo, a do tada sve aktuelnosti možete pratiti putem Facebook grupe Ја Топли До.
